ข่าวการวิจัย/นวัตกรรม

ข่าวการวิจัย/นวัตกรรม


สวยดอกล้านนา ความศรัทธาในวิถีแห่งธรรม



��������� รองศาสตราจารย์ จารุนันท์ เชาวน์ดี อาจารย์ประจำสาขาวิชาบ้านและชุมชน ภาควิชามนุษยศาสตร์� คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้ทำการวิจัยเรื่อง “สวยดอกล้านนา”� เพื่อศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับ ที่มา ความเชื่อ รูปแบบและความหมายของสวยดอกล้านนา เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการจัดทำเป็นตำราการสอนในวิชาหลักสูตรท้องถิ่นเรื่องสวยดอกล้านนาของโรงเรียนต่างๆ ในภาคเหนือ เพื่ออนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมของล้านนาให้แพร่หลายและคงอยู่สืบไป� การวิจัยในครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้รู้ด้านสวยดอกจำนวน 30 คน (Indepth Interview) และศึกษาข้อมูลจากเอกสารทางวิชาการ

���������� “สวยดอก” หรือ “กรวยดอกไม้” เกิดจากการใช้ใบตองหรือกระดาษม้วนขดเป็นกรวย เพื่อใส่ดอกไม้ ธูป เทียน เพื่อเกิดความเป็นระเบียบเรียบร้อยและสะดวกในการนำไปไหว้หรือคารวะบูชา ผลการวิจัยไม่ปรากฏที่มาของสวยดอกแต่สันนิษฐานว่าอาจเกิดจากการหลอมรวมทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆในอดีตที่มาอยู่รวมกันในล้านนาทำให้เกิดการถ่ายทอดหรือแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมซึ่งกันและกัน และนำไปสู่การสร้างเอกลักษณ์ที่เกี่ยวกับวิถีแห่งวัฒนธรรม กอปรกับชาวล้านนามีความเลื่อมใสศรัทธาในพุทธศาสนาทำให้มีความเชื่อว่าดอกไม้คือของหอมที่ใช้สำหรับบูชาเป็นเครื่องแสดงถึงความเคารพสักการะ จึงใช้ดอกไม้เป็นเครื่องสักการะบูชาแทบทุกพิธีกรรม ทั้งในประเพณี 12 เดือนและประเพณีครั้งคราวเช่น การทำบุญ การนิมนต์พระ การเลี้ยงผีหรืองานศพ โดยเฉพาะงานศพมีการระบุถึงการใช้สวยดอกว่า ผู้ตายจะต้องพนมมือและถือสวยดอกไว้เพื่อนำดอกไม้ไปไหว้พระเกศแก้วจุฬามณีบนสรวงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ สวยดอกจึงต้องทำอย่างประณีตบรรจงเพราะชาวล้านนามีความเชื่อว่าสิ่งของที่นำไปเป็นเครื่องสักการะบูชาจะต้องทำอย่างประณีตงดงาม

��������� การวิจัยยังศึกษาถึงรูปแบบต่างๆของสวยดอกและพบว่าการทำสวยดอกนั้นแบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือ สวยธรรมดา และสวยกาบ สวยธรรมดาเป็นสวยที่ม้วนและขดเป็นกรวยไม่ตกแต่งปากขอบ สวยชนิดนี้มักมีขนาดเล็กสูงประมาณ 3 นิ้วกว้างประมาณ 1 นิ้ว เรียกว่า”สวยจิ้งหรีด”ทำเพื่อใช้ในปริมาณมากตามข้อปฏิบัติของพิธีกรรมเช่นสวยดอก 6 สวย หมายถึงการกราบไหว้ครูทั้ง 6 หรือทิศทั้ง 6 สวยดอก 12 สวย หมายถึงการกราบไหว้ 12 ราศี เป็นต้น ดังนั้นหากเครื่องไหว้ครูมีจำนวนมากการนำข้าวตอก ดอกไม้ ธูปเทียนมารวมกันจึงทำให้ง่ายขึ้นและยังใช้พื้นที่ในการวางดอกไม้ในพานหรือขันที่ใส่เครื่องสักการะบูชาน้อยลง ส่วนสวยกาบเป็นสวยดอกที่มีลักษณะคล้ายสวยจิ้งหรีดเพียงแต่มีขนาดใหญ่กว่า มีความสูงประมาณ 5-6 นิ้ว กว้างประมาณ� 2 นิ้ว สวยกาบจะพับกลีบหรือกาบด้วยใบตองเป็นแบบต่างๆกลัดติดด้วยไม้กลัดติดขอบปากสวยและมีชื่อเรียกต่างกันไปตามลักษณะของรูปแบบการพับ หรือตั้งชื่อตามกลุ่มคนที่ทำในท้องถิ่นหรือเรียกตามกันมาในอดีต การตั้งชื่อกาบส่วนใหญ่มาจากธรรมชาติ เช่น ดอกไม้หรือสัตว์ตามลักษณะของรูปแบบกาบ เช่น กาบรูปปากนกแก้วมีลักษณะของการพับกาบคล้ายปากนกแก้วหรือกาบดอกจอกมีลักษณะการพับคล้ายดอกไม้ ยังมีการพับกาบตามแนวคิดของท้องถิ่นเช่นกาบวีเจียงใหม่มีลักษณะคล้ายรูปพัด

��������� นอกจากนี้ยังค้นพบอีกว่าการพับกาบของสวยดอกจะพับกาบตามปีนักษัตรของล้านนา เนื่องจากการใช้สวยดอกแทนปีเกิดของตนเองเมื่อนำไปสักการะบูชาจะเพิ่มความเป็นสิริมงคลให้กับตนเอง เช่น กาบหูกระต่ายเป็นตัวแทนปีเถาะ กาบหูช้างหรือกาบคัณฑราชเป็นตัวแทนปีกุญชรหรือช้าง ซึ่งเป็นหนึ่งในปีนักษัตรของล้านนา หรือกาบพระเจ้านั่งเดิมเป็นกาบประจำปีม้า แต่เนื่องจากขาดการสืบทอดทำให้กาบสวยประจำราศีต่างๆหายไป ดังนั้นจึงควรมีการศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมหรือทำขึ้นมาใหม่เพื่อสร้างเอกลักษณ์ของงานสวยดอกล้านนาให้แพร่หลายต่อไป


Faith on the Path of Dharma - Lanna Cone of Flowers

Associate Professor Jarunan� Chaodee, Lecturer, Division of Home and Community, Department of Humanities Faculty of Humanities, Chiang Mai University (CMU) has conducted research in “Suay Dok Lanna” (Lanna Cone Flowers).� A study about the background, belief, form and meaning of Suay Dok Lanna, where arrangements of these flowers are taught in northern schools and in the Arts and Culture Conservation of Lanna.

The research is qualitative research by In-depth interviews with 30 experts on Suay Dok Lanna and a study on information from academic documents.

Suay Dok (Cone Flowers) are made of rolled banana leaves or paper in form of a cone.� This cone contains flowers, fire sticks and candles, the aim of which is to have a neat and comfortable appearance to be used in worship.� The research found that the origins of Suay Dok was not traceable.� However it is quite possible that tradition started because of the homogenization of cultures of various ethnic groups� who had come to live together in Lanna, causing an exchange of ideas, thus creating a shared identity about the path of worship in Buddhism, where they believed that flowers are a symbolic of worship.� Hence flowers are used for worship in almost every ritual, such as merit doing, Buddhist monks invitation, ghost feeding and especially in funerals.� At funerals, people who come to pay their respects place their palms of their hands together in salute and hold Suay Dok in their hands for the worship to a God “Ketkheaw Julamanee” (the land of paradise).� Lanna people believe Suay Dok should be made elaborately because it is used in worship.

Suay Dok can be divided into 2 types, they are Ordinary Suay Dok and Spathe Suay Dok.� The Ordinary Suay Dok is the cone that doesn’t have decoration on the edge.� This kind of Suay Dok is small in size with height 3 inches and width 1 inch, we call it “Suay Jingreed” (Cricket Cone Flowers).�� Cone flowers of this type are used in ceremonies, such as� 6 Suay Doks (6 cone flowers) for teacher appreciation or 12 Cones of Flowers that means the worship for the 12 zodiacs.� So, if there are a lot of things for worship, the bringing of popped rice, flowers, fire sticks and candles will be easier and we can easily lay the flowers in a tray or bowl.

Spathe Suay Dok it is the cone of flowers that has the appearance like Suay Jingreed (Cricket Cone of Flowers) but it is� bigger with the height 5-6 inches and width 2 inches.� Spathe Suay Dok (Spathe Cone Flowers) will be folded with banana leaves in various forms, fixed in place by using a skewer on the edge of the cone, and go by various names, according to the forms of the fold or by the group of people who have made them.� Most names of spathe are named according to the nature they represent.� For example, “beak of parrot” because it looks like a beak of a parrot.� Another type is one that is representative of local culture, such as the spathe like the fan of Chiang Mai.

Cone flowers are made for the Lanna zodiac, where the use of flower cone symbolizes the birth year of the owner , and it is brought to worship, which is believed to increase the auspiciousness for the owner.� The Lanna zodiac flower arrangements are typically the ear of rabbit, the ear of elephant, the Kantharaj that is the representative of elephant and the horse year.� However the other zodiac symbols are missing, so further studies could concentrate on uncovering the complete set of flower arrangements for the Lanna zodiac.



[post:29 มิถุนายน 2555 15:09:41] (view: 282)

รูปภาพประกอบข่าว

คลิกเพื่อดูรูปใหญ่
ภาพสตรีสูงอายุล้านนาขายเครื่องสักการะบูชา ในภาพมีทั้ง หมาก เหมี้ยง บุหรี่ และสวยดอกไม้(พิพิธภัณฑ์พระตำหนักดาราภิรมย์ )
คลิกเพื่อดูรูปใหญ่
สวยดอกกาบหูช้างสองสี
คลิกเพื่อดูรูปใหญ่
สวยดอกกาบหูช้างหลวง
คลิกเพื่อดูรูปใหญ่
สวยกาบแบบเล็บมือนาง
คลิกเพื่อดูรูปใหญ่
สวยดอกกาบหูช้างธรรมดา
คลิกเพื่อดูรูปใหญ่
สวยดอกกาบมงกุฎพระเจ้า

Copyright © 2016 CMU Corporate Communication and Alumni Relations Center (CCARC), All rights reserved.